Tàn cuộc & Luật chơi
Quyết định bù dân và tính điểm ở tàn cuộc
Rất nhiều ván cờ Ô Ăn Quan không kết thúc bằng việc ăn hết Quan mà được định đoạt bởi sự chênh lệch sỏi trong giai đoạn bù dân bắt buộc và quy tắc thu hồi quân tàn cuộc.
1. Quy tắc bù dân bắt buộc khi sạch sỏi sân nhà
Trong quá trình chơi, nếu đến lượt đi của bạn nhưng toàn bộ năm ô dân trên phần sân nhà (Ô 1 đến Ô 5) đều trống không (0 viên sỏi), tình huống này gọi là hết quân trên phần sân.
Theo quy tắc chuẩn được triển khai trong game engine của website:
- Người chơi không được phép bỏ lượt và không được phép bốc trực tiếp từ ô Quan.
- Hệ thống tự động thực hiện thao tác Bù dân: trừ đúng 5 điểm từ kho điểm đã ăn được của bạn.
- Đặt đúng 1 viên sỏi dân vào mỗi ô trong năm ô dân của bạn (mỗi ô nhận 1 sỏi).
- Sau khi bù dân hoàn tất, bạn chọn một trong năm ô đó để thực hiện lượt đi như bình thường.
Thế cờ minh họa bù dân: Trước khi bù, P0 có 36 điểm và năm ô nhà trống; P1 có 4 điểm, hàng T1–T5 có 3, 2, 4, 1, 0 dân. Mỗi ô Quan còn một quân Quan và không có dân. Bù dân chuyển 5 điểm của P0 thành năm quân dân, kho P0 còn 31. Sơ đồ dưới là ngay sau bù, trước khi chọn ô đi; tổng giá trị vẫn là 70.
2. Điều kiện xử thua do thiếu quân bù dân ("no_refill")
Đây là luật phạt nghiêm khắc nhất trong thi đấu:
Nếu đến lượt bạn đi, phần sân nhà trống sạch quân, nhưng kho điểm tích lũy của bạn đang dưới 5 điểm (tức chỉ có 0, 1, 2, 3 hoặc 4 điểm):
- Bạn không đủ 5 điểm để thực hiện bù dân.
- Hệ thống sẽ xử thua ngay lập tức (Match finished: no_refill).
- Đối thủ giành chiến thắng tuyệt đối mà không cần phải ăn hết hai ô Quan.
Lời khuyên chiến thuật: Khi ván cờ trôi về giữa trận và sân nhà sắp cạn sỏi, luôn đảm bảo kho điểm của bạn giữ tối thiểu 5 điểm. Nếu nhận thấy sắp hết quân mà chỉ có 3-4 điểm, bạn buộc phải tìm nước đi ăn thêm sỏi ngay trước khi bị cạn sạch.
3. Quy tắc "Hết quan tàn dân" và cách tính điểm chung cuộc
Trận đấu chính thức kết thúc khi cả hai ô Quan (Quan Trái và Quan Phải) đều trống sạch sỏi (cả sỏi dân và quân Quan ở hai ô này đều bằng 0).
Lúc này, ván cờ bước vào giai đoạn kết thúc theo câu khẩu quyết dân gian: "Hết quan tàn dân, thu quân kéo về":
- Tất cả các viên sỏi dân còn sót lại trên 5 ô phần sân của người chơi nào sẽ được thu hồi toàn bộ và cộng thẳng vào điểm của người chơi đó.
- Người chơi P0 gom toàn bộ sỏi trên các ô 1, 2, 3, 4, 5.
- Người chơi P1 gom toàn bộ sỏi trên các ô 6, 7, 8, 9, 10.
- Tổng điểm chung cuộc = Điểm ăn được trong suốt ván + Điểm sỏi thu hồi từ sân nhà.
| Thành phần điểm | Người chơi P0 | Người chơi P1 | Tổng điểm bàn cờ |
|---|---|---|---|
| Điểm đã ăn trong trận | 28 điểm | 24 điểm | 52 điểm |
| Sỏi thu hồi từ sân nhà | 10 điểm | 8 điểm | 18 điểm |
| Tổng điểm cuối cùng | 38 điểm (Thắng) | 32 điểm | 70 điểm chuẩn |
Tổng giá trị của toàn bộ bàn cờ chuẩn hai người chơi là 70 điểm (50 viên sỏi dân × 1 điểm + 2 quân Quan × 10 điểm). Trong một ván 2 người kết thúc vì cả hai quân Quan đã hết và toàn bộ dân được gom, người chơi đạt điểm chung cuộc từ 36/70 điểm trở lên sẽ giành chiến thắng theo điểm.
Lưu ý quan trọng về kho điểm: Mốc 36 điểm chỉ áp dụng cho tổng điểm chung cuộc khi kết thúc ván, không phải là lời bảo đảm chắc thắng nếu chỉ đang nắm 36 điểm trong kho giữa ván. Khi gặp tình huống sân nhà sạch bóng, bạn bắt buộc phải trích 5 điểm từ kho để bù dân (đưa kho điểm từ 36 xuống 31) trong khi ván đấu vẫn đang tiếp diễn. Ngoài ra, các điều kiện xử thua như hết thời gian (đồng hồ) hoặc xin hàng/bỏ cuộc sẽ định đoạt kết quả mà không căn cứ vào số điểm đang giữ.
4. Tính đủ điểm trước khi ăn quân Quan cuối
Điểm của ô Quan cuối chưa đủ để quyết định thắng thua. Hãy cộng kho đang có, giá trị ăn được và dân còn trên mỗi bên sau nước đi.
Thế cờ dựng để kiểm tra bảng 38–32: Quan Trái đã mất quân Quan và trống; Quan Phải còn 1 Quan, 0 dân. Kho P0 = 18, P1 = 24. B1–B5 lần lượt có 4, 4, 1, 1, 0 dân; T1–T5 có 2, 2, 2, 1, 1 dân. P0 chọn B3 ngược chiều, rải một dân vào B4, vượt B5 trống rồi ăn Quan Phải 10 điểm. T5 có dân nên chuỗi ăn dừng. Cả hai quân Quan đã hết: hệ thống gom 10 dân bên P0 và 8 dân bên P1.
- P0: 18 + 10 + 10 = 38 điểm.
- P1: 24 + 8 = 32 điểm.
Ở Cơ bản, nước này hợp lệ. Ở Quan Già, Quan Phải chưa có 5 dân nên không thể ăn: không dùng phép tính kết thúc này. Đây là lý do cần kiểm tra bộ luật trước khi tính tàn cuộc.
Mốc 36/70 chỉ áp dụng khi ván 2 người kết thúc vì hết cả hai quân Quan và toàn bộ giá trị được phân cho hai bên. Nếu kết thúc do lặp nước ở Lật bàn hoặc Quan Già 2 người, dân được gom nhưng quân còn nằm trong ô Quan không được cộng; tổng có thể dưới 70. Khi đó phải so điểm thực tế. Hết giờ, đầu hàng hoặc thiếu điểm bù dân cũng có thể xử thua dù đang dẫn điểm.
Endgame & Rules
Empty-Side Refills and Endgame Scoring Mechanics
Many O An Quan matches are not decided by capturing both mandarins, but by pebble deficits during mandatory home-side refills and final sweep scoring.
1. Mandatory Home Refills on an Empty Side
When your turn begins and all five citizen pits on your side are completely empty (0 pebbles), skipping turns or scooping directly from mandarin squares is prohibited.
Under our official game engine rules:
- The system automatically deducts 5 points from your score reserve.
- One citizen pebble is placed into each of your five citizen pits.
- You then proceed to choose one of those five pits to make your move as normal.
Refill teaching position: P0 holds 36 points and has five empty home pits; P1 holds 4 points and T1–T5 contain 3, 2, 4, 1, 0 Dan. Each Quan pit still holds its Quan piece with no Dan. Refilling moves 5 of P0’s points onto the board as five Dan, leaving 31 in reserve. The diagram shows the state after refill, before choosing a move; total value remains 70.
2. Forfeiture Due to Insufficient Refill Points
If your side is completely empty and your score reserve holds fewer than 5 points (0, 1, 2, 3, or 4 points):
- You cannot afford the mandatory 5-pebble refill.
- The system rules an immediate match loss (Match finished: no_refill).
- Your opponent wins the match unconditionally without clearing both mandarin squares.
3. The Endgame Sweep Rule and Final Scoring
A match concludes when both mandarin squares are completely cleared (0 pebbles and 0 stones in both squares).
At that instant, the traditional endgame sweep takes effect:
- All remaining citizen pebbles on each player home pits are gathered and added to their respective score reserves.
- Player P0 sweeps remaining pebbles from Pits 1 to 5.
- Player P1 sweeps remaining pebbles from Pits 6 to 10.
- Final Score = Match captures + Swept home pebbles.
The total value across a standard two-player board equals 70 points (50 citizen pebbles + 20 mandarin points). In a two-player match ending with both Quan pits completely empty and all remaining Dan swept, achieving a final score of 36/70 points or higher secures victory by points.
Important Note on Score Reserves: The 36-point threshold applies strictly to the final post-sweep score total, not as an unconditional guarantee for mid-game reserves. A player holding 36 points mid-game may still face an empty home side and be required to deduct 5 points for a mandatory refill (reducing their reserve to 31) while the match remains in progress. Furthermore, match forfeitures, clock timeouts, or resignations determine the outcome regardless of accumulated point reserves.
| Score component | Player P0 | Player P1 | Board total |
|---|---|---|---|
| Captured during play | 28 points | 24 points | 52 points |
| Home pebbles swept | 10 points | 8 points | 18 points |
| Final score | 38 points(Win) | 32 points | 70 standard points |
4. Count the Full Score before Capturing the Last Quan
The last Quan’s value alone cannot determine the winner. Add existing reserves, captured value, and each side’s remaining Dan after the move.
Teaching position behind the 38–32 table: Left Quan has no Quan piece and is empty; Right Quan holds one Quan piece and zero Dan. P0 holds 18 points and P1 holds 24. B1–B5 contain 4, 4, 1, 1, 0 Dan; T1–T5 contain 2, 2, 2, 1, 1 Dan. P0 sows one stone counter-clockwise from B3 into B4, crosses empty B5, and captures Right Quan for 10 points. Occupied T5 stops the chain. With both Quan pits completely empty, P0 sweeps 10 Dan and P1 sweeps 8.
- P0: 18 + 10 + 10 = 38 points.
- P1: 24 + 8 = 32 points.
This move is valid under Standard. Under Mature Quan, Right Quan lacks five Dan and cannot be captured, so this ending calculation does not apply. Check the ruleset before projecting an endgame.
The 36/70 threshold applies only to a two-player ending with both Quan pits completely empty and all value distributed. Repetition endings in Table Flip or current two-player Mature Quan sweep Dan but exclude stones left in Quan pits; totals may be below 70, so compare actual scores. Timeout, resignation, and insufficient refill points can still cause a loss while leading on points.